[vanhoamientay.com] Bánh lá dừa – miếng nếp dẻo, béo thơm vị cốt dừa nằm trọn trong chiếc lá dừa cuốn tròn như chiếc lò xo đã đi sâu vào ký ức tuổi thơ của những đứa con vùng đất Tây Nam Bộ, qua năm tháng món quà tuổi thơ ấy đã trở thành đặc sản của Vùng.
“Mời anh mua bánh lá dừa
Bánh này em gói nếp mùa thiệt ngon.
Anh mua về đãi bà con
Bánh em nóng hổi ngọt ngon hơn đường.”
Lá dừa , chiếc lá gói trọn tuổi thơ
Tên của các loại bánh ở miền Tây quê tôi dễ nhớ lắm, cứ hễ bánh có nét đặc trưng gì hay nguyên liệu làm bằng gì thì bánh sẽ có tên đó, như bánh chuối hay bánh lá dừa.
Trong chiếc lá dừa cuộn tròn như chiếc lò xo là miếng nếp dẻo thơm cùng nước cốt dừa béo ngọt, nguyên liệu để làm bánh này không quá cầu kỳ, gồm nếp dẻo, đậu xanh, cơm dừa nạo và chuối để làm nhân.
Không biết từ khi nào, cùng với bánh tét, bánh ít, bánh ú, bánh lá dừa đã trở thành loại bánh đặc trưng mang hương vị của mảnh đất trĩu nặng phù sa này. Không quá cầu kỳ, song bánh lá dừa lại làm vừa lòng người ăn bởi sự hòa quyện tuyệt vời của nhiều nguyên liệu.
Bánh lá dừa có mặt ở hầu hết các tỉnh miền Tây, nhưng để gọi là thủ phủ của chiếc bánh có lớp vỏ làm từ cánh lá dừa này thì phải là xứ dừa Bến Tre. Khi có dịp đến với miền Tây, bạn sẽ có dịp thưởng thức những chiếc bánh lá dừa vừa mang vị bùi của đậu, vị ngọt của chuối và thoang thoảng đâu đó mùi thơm nhẹ dịu của lá dừa quyện vào vị béo của nước cốt dừa, của nếp làm bạn sẽ nhớ mãi không quên.
Đúng như tên gọi, loại bánh này được dùng đọt lá dừa non, hoặc đọt cà bắp – đọt dừa nước non chưa nở thành tàu lá để gói bánh. Lá dừa được chọn làm bánh phải hơi non, mềm, thì bánh dừa mới thơm và màu đẹp, ngoài chọn lá, khâu chọn nếp cũng vô cùng quan trọng, loại được chọn là nếp dẻo, hạt mẩy, căng tròn, đem vo sạch, ngâm qua đêm cho ngấm nước.
Đậu xanh cũng được ngâm cho tróc vỏ, đãi sạch. Dừa khô, không quá già được nạo lấy cơm, vắt thành thứ nước cốt đặc sánh, dậy mùi thơm, béo ngậy rồi trộn cùng gạo nếp, đảo sơ qua cho thấm. Nhiều người còn thêm chút đậu đen trộn cùng với nếp để tăng thêm độ thơm của bánh.
Tùy vào sở thích của mỗi người mà có nhiều loại nhân khác nhau như dừa hay chuối. Thường người ta dùng cơm dừa nhuyễn rồi trộn cùng đậu xanh, đem nấu nhừ, thêm hành lá, một chút muối cho đậm vị rồi vo thành từng nắm để làm nhân. Hay đơn giản hơn, người ta dùng chuối cắt làm hai phần, ướp thêm chút đường làm nhân bánh cũng rất ngon.
Khi gói bánh, không được chặt tay quá vì bánh sẽ không chín đều. Còn nếu lỏng tay, bánh sẽ bị ngấm nhiều nước, nhão, ăn không ngon. Trước khi cho vào nồi bánh được cột chặt thành từng chùm.
Mỗi chiếc bánh dài gần gang tay, to bằng quả dưa leo, bánh chuối cột dây xanh, nhân đậu cột dây vàng để dễ phân biệt. Người ta thường cho thêm một lớp lá dừa phía dưới nồi khi luộc để bánh không bị cháy, lại thoang thoảng mùi thơm của lá dừa tươi thấm vào trong nếp.
Bánh lá dừa được dùng nóng hay nguội tùy vào sở thích mỗi người. Bánh khi ăn có vị mặn nhẹ của muối, vị béo của dừa, cái dẻo của nếp, cái bùi của hạt đậu kết hợp với cái riêng của từng loại nhân cùng hương nếp thơm. Tất cả hòa quyện vào nhau làm cho người ăn cảm nhận được hương vị tao nhã và mộc mạc của bánh.
Bánh lá dừa sau khi nấu được vớt ra treo cho ráo nước. Do được gói kín, bánh có thể để lâu được 2-3 ngày mà không bị hỏng. Với giá bán khá mềm, chỉ khoảng 5,000đ mỗi cái, bánh lá dừa miền Tây nói chung và Bến Tre nói riêng đã trở thành món quà quê bình dân dễ mua, dễ ăn mà lại ngon. Khi ăn bạn sẽ cảm nhận được vị đậm đà, béo của dừa, vị thơm của nếp dẻo, bùi của đậu kết hợp với từng loại nhân tạo thành món ăn không thể quên.
Không chỉ được bày bán, bánh lá dừa còn được làm tại nhà. Cứ thấy thèm thèm là lũ trẻ theo tía má đi chặt tàu lá dừa về làm vỏ bánh, rồi ngâm nếp ngâm đậu, soạn cái nồi thật to bắc lên bếp chuẩn bị ngồi chờ. Từ những kỷ niệm đẹp của thời thơ ấu, bánh lá dừa đã trở thành món ăn của ký ức của rất nhiều người con miền Tây.
Gói bánh lá dừa là một công việc tuy giản dị nhưng đòi hỏi sự khéo léo. Lá dừa non sau khi rửa sạch được hơ nhẹ trên lửa cho mềm, rồi gấp lại thành hình phễu hoặc tam giác nhỏ vừa tay.
Người gói nhẹ nhàng múc bột đổ vào lòng lá, canh lượng vừa đủ để bánh không tràn khi hấp. Sau đó, các mép lá được xếp gọn gàng, ép chặt để giữ cho bánh kín và đẹp.
Lũ trẻ con ngồi xúm xít quanh bếp, đứa thêm củi, đứa quạt bếp, mắt lúc nào cũng dõi vào nồi bánh đang sôi lục bục. Thỉnh thoảng, tiếng cười khúc khích vang lên khi có đứa nôn nao hỏi bánh đã chín chưa.
Khoảnh khắc canh lửa chờ bánh ấy không chỉ là chờ một mẻ bánh thơm, mà còn là chờ đợi niềm vui giản dị, trong trẻo của tuổi thơ bên bếp lửa quê nhà.
Chiếc bánh ra đời ở vùng quê mọc mạc, nơi dừa mọc nhiều và gắn bó mật thiết với đời sống người dân. Từ sự sẵn có của bột gạo và dừa tươi, người dân quê đã sáng tạo nên món bánh giản dị này để dùng trong sinh hoạt hằng ngày, những buổi chợ quê hay dịp sum họp gia đình. Không rõ bánh lá dừa xuất hiện từ khi nào, chỉ biết rằng qua nhiều thế hệ, món bánh ấy đã trở thành một phần quen thuộc của ẩm thực dân gian, mang theo hương vị đồng quê và dấu ấn của cuộc sống mộc mạc
Ký ức tuổi thơ của thế hệ 8x, 9x
Ký ức của chúng tôi, những đứa con của thế hệ 8x, 9x có lẽ vẫn còn in đậm hình ảnh bà hay mẹ ngồi bên bếp, đôi tay thoăn thoắt gói bánh. Lũ trẻ con ngồi quanh quạt lửa. Mùi nước cốt dừa béo ngậy hòa quyện với mùi lá dừa khi bánh chín lan tỏa khắp nhà, tạo nên một cảm giác ấm cúng mà đến khi lớn lên mới thấy nhớ.
Cái ngọt dịu của chuối, cái béo nhẹ của dừa… không cầu kỳ, không phô trương nhưng đủ khiến tuổi thơ thêm tròn đầy.
Lớn lên, chúng tôi đi qua nhiều đổi thay. Bánh trái hiện đại ngày càng đa dạng, đẹp mắt và cầu kỳ hơn. Thế nhưng, giữa vô vàn hương vị mới lạ, bánh lá dừa vẫn giữ một vị trí rất riêng trong ký ức. Đó không chỉ là một món ăn, mà là biểu tượng của một thời sống chậm, của tình thân, của những ngày tháng thiếu thốn nhưng đong đầy yêu thương.
Có lẽ vì thế mà mỗi khi bắt gặp bánh lá dừa ở đâu đó, trên gánh hàng nhỏ ven đường – lòng người lại chợt dịu xuống. Chỉ một chiếc bánh giản đơn thôi, nhưng đủ để đưa ta quay về tuổi thơ, về những ngày còn vô lo, nơi hạnh phúc đôi khi chỉ là một chiếc bánh lá dừa nóng hổi trong tay.
