HCMC 26 °C

Còn đâu phiên chợ ma làng chiếu

[vanhoamientay.com] Gi đây phi gi t ch ma làng chiếu, nét văn hóa ca người Đnh Yên. Nhưng đi li, người dân đã có cuc sng n đnh hơn đó mi là điu quan trng nht.

Chợ ma làng chiếu

Chợ ma làng chiếu, Ảnh: Hữu Long

Từ lâu làng chiếu Định Yên, Đồng Tháp được du khách biết đến nhiều nhất là Chợ chiếu còn gọi là chợ ma. Đây là nét văn hoá truyền thống đặc sắc của người Định Yên, tuy là chợ nhưng chợ chiếu không giống với bất kỳ loại chợ nào khác. Chợ có tên là chợ ma bởi chợ nhóm vào ban đêm, kéo dài khoảng 2 giờ rồi tan chợ, thời điểm bắt đầu nhóm chợ không ổn định, đêm hôm sau trể hơn hôm trước 1 giờ.

Nguyên nhân chợ chiếu chỉ bán ban đêm, vì ban ngày người sản xuất bận dệt chiếu, thương lái cũng bận đi mua bán do đó, việc họp chợ chỉ diễn ra vào ban đêm. Mặt khác, người dân làng Định Yên ngày trước phải họp chợ thầm lặng như vậy là để trốn “sưu cao, thuế nặng” của địa chủ, lệ làng. Cứ thế, nếp sinh hoạt “chợ ma” đã ăn sâu vào tâm hồn người dân làng chiếu hơn một thế kỷ trôi qua. Nên đến khi không còn phải chịu áp bức, bóc lột thì thợ dệt chiếu vẫn nửa đêm thức giấc mang chiếu ra sân chùa chào mời thương lái. Nhắc đến chiếu Định Yên, hầu như không ai khỏi tiếc nuối vì phiên Chợ ma một thời nổi danh miền sông nước nay chỉ còn là ký ức

Một người lâu năm trong nghề chiếu chia sẻ, gọi là chợ, nhưng hoàn toàn không có kệ, sạp. Điểm khác biệt là ở đây người bán phải ôm, vác từng bó chiếu to, đi qua đi lại khe khẽ chào hàng, trong khi người mua thì ngồi chờ người bán ôm hoặc vác chiếu trên vai đến chào hàng, thương lái chỉ cần ghé lại, lấy đèn soi, để kiểm tra sơ sơ chất lượng chiếu rồi cứ thế định giá và vác xuống thuyền để chở đi khắp vùng.

Ngày đó, nếu ai mang chiếu đến chợ bán chậm có thể bị ghe chiếu lui bến bỏ lại vì đã mua đủ chuyến. Do vậy, bất luận giờ nào, hễ dệt xong vài đôi chiếu là mọi người tranh thủ vác đến chợ bán ngay. Có những lúc về đêm, họ cũng mang chiếu đến bán, cầm theo chiếc đèn dầu tù mù.  Toàn khu chợ nếu đứng nhìn từ xa chỉ thấy những đốm đèn mù u lập lòe, đỏ ké, người dân lượn lờ, đi đứng nhẹ nhàng chậm rãi, thoắt ẩn thoắt hiện như những bóng ma.

Chợ chiếu Định Yên xưa và nay

Chợ chiếu Định Yên xưa và nay. Ảnh: ST

Từ đó, hình thành nên cái chợ chiếu ban đêm mà người ta quen gọi là “chợ ma”, “chợ âm phủ”. Ngày ấy, để dệt chiếu cả nhà thức 3-4 giờ sáng, đi chợ bán những lá chiếu dệt ngày hôm qua. Bán xong, trở về nhà tất bật dệt lá chiếu mới. Tất cả đều làm thủ công, nên người nào giỏi lắm cũng chỉ dệt được 3-4 lá/ngày. Bây giờ công việc nhàn hạ hơn nhiều nhờ máy móc, chỉ làm việc từ 5 giờ sáng đến 5 giờ chiều, mỗi ngày được 20-30 lá chiếu các loại.

Là một nét độc đáo của làng chiếu Định Yên, tuy nhiên phiên chợ đặc biệt này đã biến mất khoảng 4 năm về trước. Đến Định Yên hôm nay, chúng ta sẽ không còn thấy không khí nhộn nhịp của “chợ ma” ngày nào, nguyên nhân chủ yếu là do hệ thống giao thông nông thôn đã được đầu tư khá hoàn chỉnh, các phương tiện chuyên chở có thể đi sâu vào tận thôn, xóm để thu mua trực tiếp sản phẩm một cách nhanh chóng và tiện lợi.

Nghề dệt chiếu tạo ra nguồn thu nhập chính cho nhiều hộ gia đình, giải quyết việc làm, giúp ổn định về mặt kinh tế, góp phần nâng cao đời sống của bà con nông thôn. Tuy thăng trầm, vất vả nhưng người dân Định Yên với nghề cha truyền con nối vẫn một lòng nuôi dưỡng, theo đuổi để nghề dệt chiếu nơi đây trở thành làng nghề truyền thống có hơn trăm năm tồn tại và phát triển này.

Đôi chiếu từ xa xưa đã gắn liền với đời sống người Việt. Hơn thế, nó đã trở thành biểu tượng cho tình cảm của bản thân, gia đình. Năm 2013, Bộ Văn hóa – Thể thao và Du lịch đã chính thức công nhận làng nghề dệt chiếu Định Yên là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Có tiếc nuối vì phải giả từ chợ ma làng chiếu, một nét văn hóa của người Định Yên. Nhưng đổi lại, giờ đây người dân nơi đây đã có cuộc sống ổn định hơn no ấm hơn, đó mới là điều quan trọng nhất.

Tổng hợp
Share now: